ไปรษณีย์ไทยเปิดตัว D/ID รหัส 6 หลักแทนชื่อ ที่อยู่ และเบอร์โทรบนกล่องพัสดุ ทดลองกับพนักงาน 24,000 คนแล้ว เตรียมเปิดให้ประชาชนใช้ทั่วไปต้นปี 2570

ไปรษณีย์ไทย กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม และคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.) เปิดตัวระบบ D/ID เมื่อวันที่ 16 กันยายน 2569 เป็นรหัสดิจิทัล 6 หลักพร้อม QR Code ที่ใช้เขียนบนกล่องพัสดุแทนชื่อ ที่อยู่ และเบอร์โทรศัพท์ของผู้รับ เพื่อไม่ให้ข้อมูลส่วนตัวติดอยู่บนกล่องที่ผ่านมือคนจำนวนมากและถูกทิ้งไว้หน้าบ้าน ตอนนี้ทดลองใช้กับบุคลากรของไปรษณีย์ไทยกว่า 24,000 คนแล้ว ประชาชนดาวน์โหลดและสร้างรหัสของตัวเองได้ และมีเป้าหมายเปิดให้บริการเป็นการทั่วไปภายในไตรมาสแรกของปี 2570

ปัญหาที่ระบบนี้ตั้งใจแก้คือกล่องพัสดุที่จ่าหน้าด้วยชื่อ ที่อยู่ และเบอร์โทรเต็ม ๆ กลายเป็นแหล่งข้อมูลชั้นดีของมิจฉาชีพ ทั้งจากกล่องที่ทิ้งแล้วและจากข้อมูลที่รั่วระหว่างทาง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลฯ ระบุว่ารัฐบาลให้น้ำหนักกับการแก้ปัญหาสแกมเมอร์และการนำข้อมูลส่วนบุคคลไปใช้ในทางที่ผิด ส่วนผู้บริหารไปรษณีย์ไทยย้ำว่าความปลอดภัยของข้อมูลต้องมาเป็นอันดับแรก

วิธีทำงานคือผู้รับสร้างรหัส D/ID ของตัวเองผูกกับจุดจัดส่งจริง ผู้ส่งเขียนหรือพิมพ์รหัส 6 หลักและ QR Code บนกล่องแทนที่อยู่ เจ้าหน้าที่นำจ่ายจึงรู้ปลายทางผ่านระบบโดยที่คนอื่นที่เห็นกล่องไม่รู้ว่าผู้รับชื่ออะไร อยู่ที่ไหน หรือเบอร์อะไร

ไปรษณีย์ไทยเริ่มจากการทดลองภายในกับบุคลากรกว่า 24,000 คน ก่อนขยายไปสู่ประชาชนทั่วไป และมองต่อไปว่ารหัสเดียวกันนี้ต่อยอดไปใช้ระบุพิกัดเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยได้ รวมถึงเปิดให้ผู้ให้บริการขนส่งรายอื่นนำมาตรฐานความปลอดภัยเดียวกันไปใช้ เพื่อให้รหัสเดียวใช้ได้กับทุกเจ้า ไม่ใช่เฉพาะไปรษณีย์ไทย

ในมุมกฎหมาย ระบบนี้สอดคล้องกับหลักการของ PDPA เรื่องการเก็บและเปิดเผยข้อมูลเท่าที่จำเป็น เพราะข้อมูลที่อยู่ไปอยู่ในระบบที่ควบคุมการเข้าถึงได้ แทนที่จะพิมพ์ติดไว้บนวัตถุที่ใครก็หยิบอ่านได้ การที่ สคส. ร่วมเปิดตัวด้วยจึงเป็นสัญญาณว่าภาครัฐมองเรื่องนี้เป็นมาตรการคุ้มครองข้อมูล ไม่ใช่แค่ความสะดวกในการจ่าหน้า

สำหรับธุรกิจไทยที่มีระบบร้านค้าออนไลน์หรือระบบจัดส่ง ควรเตรียมเพิ่มช่อง D/ID เป็นรูปแบบที่อยู่อีกแบบในฐานข้อมูลลูกค้าและใบปะหน้า และออกแบบให้ระบบทำงานได้ทั้งแบบมีรหัสและไม่มีรหัสในช่วงเปลี่ยนผ่าน ผลพลอยได้คือฐานข้อมูลเก็บที่อยู่เต็มน้อยลง ซึ่งลดภาระตาม PDPA ไปในตัว ทีมงาน Smart Cyber Tech รับพัฒนาระบบอีคอมเมิร์ซและระบบจัดส่ง รวมถึงเชื่อมต่อกับผู้ให้บริการขนส่ง ปรึกษาได้ที่ แบบฟอร์มติดต่อ